لئوفیلیزاسیون (Lyophilization) یا خشک‌کردن انجمادی (Freeze Drying)، پیشرفته‌ترین و بی‌ضررترین فرآیند رطوبت‌زدایی از مواد حساس به حرارت در علوم داروسازی، بیوتکنولوژی، صنایع غذایی خاص و فناوری نانو است. در این فرآیند، آب یا حلال موجود در محصول منجمد شده و سپس تحت فشار خلاء، مستقیماً از فاز جامد به فاز گاز (تصعید یا Sublimation) تبدیل می‌شود.
۱. سه مرحله اصلی در چرخه کارکرد فریزدرایر
-
مرحله انجماد (Freezing Phase):
مهم‌ترین مرحله برای تعیین ساختار کریستالی ماده. محصول باید تا دمایی پایین‌تر از نقطه یوتکتیک (Eutectic Point) یا دمای انتقال شیشه‌ای منجمد شود (معمولاً بین منفی ۴۰ تا منفی ۵۰ درجه سانتی‌گراد). انجماد سریع ساختار کریستالی ریزتری ایجاد می‌کند در حالی که انجماد با سرعت کنترل‌شده حفرات خروج بخار را گسترده‌تر می‌سازد.
-
خشک‌کردن اولیه (Primary Drying / Sublimation):
در این مرحله پمپ خلاء وارد عمل شده و فشار محفظه به کمتر از فشار نقطه سه‌گانه آب (معمولاً زیر ۰.۱ میلی‌بار) می‌رسد. با اعمال حرارت کنترل‌شده به سینی‌ها، یخ تصعید شده و بخار